woensdag, 11 maart 2015

Het kleine wereldje...

Digitale fotografie, geeft ons oneindig veel technieken & mogelijkheden om van alles en nog wat uit te proberen.   Moderne  software toepassingen (soms spotgoedkoop of zelfs helemaal gratis !), gekoppeld aan nieuwe recent ontwikkelde technische tools, laten ons toe om resultaten te behalen die vroeger (in het analoge tijdperk) vrijwel onmogelijk waren.

Wat mij vooral interesseert, is de enorme vooruitgang die de laatste jaren gemaakt is in de macro fotografie. Mét name het fenomeen:  "Focus Stack Fotografie".  Wat is dat nu weer ?? , hoor ik je nu vragen ...

Ik probeer je met simpele woorden het principe uit te leggen: In macrofotografie is de scherptediepte heel klein (De Scherptediepte = DOF in vaktermen, <afkorting van 't Engelse "Dept Of Field">).  Hoe korter bij je bij 't onderwerp komt, hoe KLEINER de DOF wordt).

Als je met een 100mm macro werkt, is de DOF soms maar 1mm of minder. Als je met tussenringen en/of met de Canon MPE65 werkt, dan verkleint de DOF soms tot enkele tienden van een millimeter. Een insect fotograferen van heel dichtbij (met vergrotingen van meer dan 1:1 to 5:1) maakt dat je foto een heel klein detail laat zien. De rest is 'wazig', valt buiten de scherptediepte (DOF). In fotografie is het steeds geven en nemen... hoe groter de vergroting, hoe meer detail, hoe kleiner de DOF (scherptediepte) ... dat is een optische natuurwet.

Maar nu komt de kat op de koord ! "Focus Stack" !  ("Stack" is het Engels woordje voor "stapelen, opeenhopen") geeft ons een handige oplossing om die DOF groter te maken !. We nemen een 1ste macro foto,  De volgende foto nemen we met de focus een tikkeltje verder (1/10mm ofzo). Op de volgende foto de focus weer 1/10mm verder... enz...enz...  tot je het hele gebied dat je scherp wil hebben, van begin tot einde hebt gefotografeerd. De volgende stap is het 'stacken' (stapelen) van al deze foto's. Gelukkig is hier software voor !!  Helicon Focus bijvoorbeeld, (http://www.heliconsoft.com/ ), die is gratis als je het in JPEG doet (voor RAW moet je een weinig  betalen). ZereneStacker (http://www.zerenesystems.com/) is ook zo'n kanjer van een Focus Stack bewerking programma (die gebruik ik voor echt enorme (200 of meer !) stacks ! maar daarover later meer.... Zerene is 1 maand gratis, een (eeuwig durende) licentie daarna kost nog geen 100€. 

De "berekening" hoeveel afstand je camera moet 'opschuiven' t.o.v. het gekozen diafragma en de afstand tot je onderwerp, kan je doen met gratis app's op je smartphone of tablet. "DOF Calculater" vind ik persoonlijk de  beste (gratis) app.  De camera "opschuiven" doe je (in het begin) met een lekker ouderwetse manuele macro-rail. Deze opstelling is voldoende om de camera in stapjes van 1/4mm redelijk nauwkeurig te laten opschuiven. Voor echt extreme vergrotingen (5:1 of 10:1 en veel meer soms) heb je electronisch bestuurde macro rails. Die kan je instellen tot 1 micron (1 ùm) per stap ! (1µm = 1 miljardste meter , ofterwel 1/1000 mm). Dat is nodig als je bijvoorbeeld een super gedetailleerde FocusStack maakt van het oog van een fruitvliegje...

Er zijn mensen die een focusstack met minieme verplaatsingen tot 3 tot 5 foto's uit de vrije hand kunnen maken...maar dat zijn echt uitzonderingen. Dat is macro fotografie op super olympisch niveau !

Dus, als je echt meer scherptediepte (DOF) wil zien in je macrofoto, dan is FocusStack een super hulpmiddel ! Het is fascinerend, al die mogelijkheden die we zomaar kunnen gebruiken, de dag van vandaag.

Maar kom, ik verveel je niet langer met al die droge theorie, kom je mee naar mijn eerste schuchtere stapjes in die wereld van 'extreme' macro fotografie. Focus stacking voor dummies !

De Canon 6D (die low budget maar verdomd lekkere full frame camera) gewapend met de MPE65 micro-macro lens,  een manuele Novoflex stack rail, een (heel stevig) tafel statief, een afstandsbediening om zeker geen trillingen te krijgen... + een stevige trillingsvrij werkblad, meer had ik niet nodig om te beginnen...

En een onderwerp natuurlijk... een hommel die op het eind van haar latijn was... gevangen in mijn kruidentuin, leek me een ideaal model ...

Een "focusstack" van 39 foto's , bijeengevoegd met de 'probeerversie' van Zerene Stack. De scherptediepte per foto was hier kleiner dan 2/10 mm. Om dat manueel af te stellen, dat was echt niet simpel...  Ik heb massa's fouten gemaakt, maar ja... een mens moet nu eenmaal leren hé

macro,canon mpe65,focusrail,focusstack,dof,dieptezicht,depth of field,extreme macro,insect,wants,hommel

 

 

Een detail uitsnede (een crop) van vorige foto. De facette ogen zijn redelijk goed gelukt, de haartjes van de hommel... dat is echt een ramp. De (manuele) stapgrootte van de camera verplaatsing was te onnauwkeurig om op dit super kleine niveau echt mee te spelen ! Van de ongelooflijke post-processing mogelijkheden in Zerene stacker had ik toen nog geen flauw benul... Maar al doende leert een mens bij hé...

macro,canon mpe65,focusrail,focusstack,dof,dieptezicht,depth of field,extreme macro,insect,wants,hommel

 

 

22 stack foto's  met stapgrootte van +- 1/10 mm.  Ook het TL licht (in mijn keuken) was iets te fel en te geel.. Verdorie nog aan toe... fotografie op dit micro macro vlak is echt wel moeilijk !  Maar het gegeven boeit me echt,  de technische uitdagingen op dit micro-macro vlak zijn echt enorm.  Al doende leert men, op 'internet vind ik veel tips en raadgevingen. Het heel kleine wereldje gaat weer een beetje meer open... enne... dat kleine beetje dat ik bijleer doet me alweer verder kijken, verder dromen van meer !  
't is verslavend... het kleine micro macro wereldje...

macro,canon mpe65,focusrail,focusstack,dof,dieptezicht,depth of field,extreme macro,insect,wants,hommel

 

 

Een 'stinkwants' (die een uurtje in onze koelkast heeft gewoond), zo blijft hij zeker een lange tijd stil zitten.<insecten moeten via de zon opwarmen om actief & beweeglijk te zijn !>). De 'belichting' hier was 'koud' licht van led lampjes. Led lichtjes worden niet warm, ideaal dus om die wants niet op te warmen... anders springt die rakker zo van tafel ;-). Led licht is ook 'koud' licht. 4000 graden kelvin ongeveer...  Ik moet de wit balans nadien "warmer" zetten om geloofwaardige kleur foto's neer te zetten. (btw, wit zonlicht is 5700 graden kelvin).

Technische fiche: 11 stacks met +/- 1/10mm (manuele) verplaatsing op f4, iso 100... ik ben te vroeg gestopt met 'stacken'... de linkerkant van het wants-lichaamspantser is nog steeds uit focus...  Maar kom, ik vind deze wants-details wel tof :-)

macro,canon mpe65,focusrail,focusstack,dof,dieptezicht,depth of field,extreme macro,insect,wants,hommel

 

 

Een cropje van vorige foto leert me dat de wants-ogen niet echt scherp gedetailleerd zijn... de stapgrootte van 1/10 mm is nog te groot. Maar kleinere verplaatsingen kan ik (nog !) niet instellen... Het 'verplaatsing' vijsje en de nonius aanduiding van de manuele stackrail zijn iets te grof om deze kleine verplaatsingen precies en nauwkeurig uit te voeren. Maar je hoort me niet klagen... Ik amuseer me heel goed :-)

Het micro-macro wereldje open zijn deuren !

macro,canon mpe65,focusrail,focusstack,dof,dieptezicht,depth of field,extreme macro,insect,wants,hommel

 Wordt zeker vervolgd ;-)

Commentaren

ik vind het prachtige foto's dirk, vooral die waar je de segmenten van het oog zo goed kunt zien, maar dat stacken is aan mij niet besteed:-) dank je wel voor je uitleg,
dat zou misschien bij een foto die je in wilt sturen op een wedstrijd wel handig zijn maar verder ...
naaah het www is zó vluchtig... :-)

bedank voor deze prachtige serie dirk

Gepost door: klaproos | woensdag, 11 maart 2015

Reageren op dit commentaar

Je zou versteld staan hoeveel mensen er 'kicken' op dit soort van extreme fotografie Roosje ... Geef in Google 'extreme macro photography' eens in,je zal wel zien... Ik vind dit super mine macro wereldje gewoon superleuk om mee te exerimenteren, enne, ik zoek zeker geen erkenning ofzo... Het kleine wereldje fascineert me enorm... dat super mini kleine wereldje mogen en kunnen fotograferen... onbekende dingen ontdekken... Zo vluchtig is het niet hoor ;-) Groetjes van Dirk

Gepost door: Dirk | woensdag, 11 maart 2015

Blij met je theorie en uitleg maar ik zou er geen plezier in vinden vrees ik. De foto's zijn wel geweldig om naar te kijken, dat is zeer knap werk.

Gepost door: Joke | woensdag, 11 maart 2015

Reageren op dit commentaar

uitzonderlijk knap,hoe doe je het,ik weet het volgens die uitleg maar dan nog doe dat maar eens.Hier hebben we het weer de passie,de liefde voor fotografie,het perfectionisme,ik bewonder je Dirk.Voor mij gaat dit mijn petje te boven,ik zou moest ik mij het materiaal kunnen veroorloven een leraar als U nodig hebben die mij stap voor stap helpt om dit onder de knie te krijgen.Hoeveel boekjes je me ook ter beschikking stelt het lukt mij nooit alleen.Ik vind dit super en kijk uit naar meer.

Gepost door: Claude scholten | woensdag, 11 maart 2015

Reageren op dit commentaar

Claude, Heel zeker mét genoegen kom ik dit geheel van extreme macro fotografie uitleggen aan wie dat maar wil.
't is gewoon een kwestie van graag doen, de passie voelen voor !
Enne.. ik voel me zeker geen 'leraar', maar als ik mensen in hun hobby's onderweg kan verder helpen, mijn praktische ervaringen mag en kan delen met anderen, dan zeg ik geen neen...

Gepost door: Dirk | woensdag, 11 maart 2015

Super om te bekijken, Dirk..., maar laat me gewoon voort 'spelen'... !
Lie(f)s.

Gepost door: Lies | woensdag, 11 maart 2015

Reageren op dit commentaar

prachtig
amai die ogen!
voor zo'n foto's moet je al serieus materiaal hebben
k hou het bij mijn soort macrootjes :-)

Gepost door: fotorantje | donderdag, 12 maart 2015

Reageren op dit commentaar

...wel wel Dirk...veel technische kennis, daarvoor moet je jong en leergierig zijn...het is voor de echte zoals jij...als je zo een 'bieke' nog laat poseren zou je het tenminste moeten kammen...grapje.
groetjes van rené

Gepost door: rené vanoirbeek | donderdag, 12 maart 2015

Reageren op dit commentaar

Dit is geweldig mooi Dirk .zeker als je uit jr toestel wilt halen wat er in zit,en ik kan enorm bij anderen eegenieten,maar ach ik ben maar een gewone plaatjesschieter en hebt daar enorm veel plezier van.

Gepost door: bas | donderdag, 12 maart 2015

Reageren op dit commentaar

Toch knap wat je laat zien Dirk.
Al doende leert men en je bent al heel ver gevorderd !

Gepost door: Ay | donderdag, 12 maart 2015

Reageren op dit commentaar

Hello Dirk Als ik dit lees en zie ............. bekruipt me meer en meer de gedachte Gooi alles van "kodakskes" weg Voor mij toch een kleine positieve indruk : dat bijenoog is er eigenlijk niet op verbeterd
Ga me proberen te specialiseren in " floubeelden" Da's véél gemakkelijker denk ik ; Het zijn Superbeelden he Groetjes

Gepost door: willy duvel | vrijdag, 13 maart 2015

Reageren op dit commentaar

een boeiende uitleg Dirk..

die extreme macrofotografie is natuurlijk een specialiteit die niet voor iedereen weggelegd is...

ik kijk hier met veel bewondering naar en begrijp best dat dit een soort passie is...


ik kijk al uit naar het vervolg..

prettig weekend

Gepost door: willy | vrijdag, 13 maart 2015

Reageren op dit commentaar

Fascinerend om te zien, hoe veel meer er in de wereld aanwezig, we niet kunnen zien zonder hulpmiddelen.
Met die twee zwarte stipjes op die wants, lijkt het wel of je daar een ander wezentje ziet... laat dergelijke specialisaties toch liever aan anderen over ;-) fijn weekend

Gepost door: life angel | zaterdag, 14 maart 2015

Reageren op dit commentaar

Euhhhh..... een hele uitleg maar ik denk niet dat dit iets voor mij is.
Ik doe wel macrofotografie uit de hand (ik heb een zeer vaste hand) en ik heb een Sigma 105 F2.8 EX DG OS HSM Macrolens waarmee ik best wel mooie dof krijg. Maar een "focusstack" waar jij mee gooit dat zegt me werkelijk helemaal niet. Heb wel even op google gekeken en mss vind ik daar wat meer info. Ik ben gek op macro en was daar dan ook altijd heel tevreden over :-) Jou macro's zijn echt enorm met heel veel scherpte (al vind je zelf op sommige details dan niet).
Groetjes, Helma

Gepost door: Helma | zaterdag, 14 maart 2015

Reageren op dit commentaar

Super foto's Dirk. Proficiat. Ik bewonder je geduld en toewijding om tot dit resultaat te komen. Nu als de passie er is, vormt dat meestal geen probleem :) :)

Gepost door: johan | zondag, 15 maart 2015

Reageren op dit commentaar

Als leek wat fotografie betreft is de uitleg voor mij chinees maar je gemaakte foto's vind ik prachtig!

Gepost door: bea | zondag, 15 maart 2015

Reageren op dit commentaar

Wow, dat is wel heel dichtbij Dirk, fascinerende beelden!
bedankt voor de leerrijke info, maar ik denk niet dat ik thuis een wants in de frigo mag steken :-)
Groetjes

Gepost door: Dominic | zondag, 15 maart 2015

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.